Dziewczynka i wojna

27 stycznia 2018

Rok 1985

„Kukułka w ciemnym lesie” film fabularny z 1985 roku Antoniego Moskalyka

 

W 1985 roku powstał film fabularny polsko-czechosłowacki Antoniego Moskalyka „Kukułka w ciemnym lesie” (premiera:1986. 05. 09).

Jak zaważyli recenzenci metaforyczny tytuł dobrze oddaje przesłanie filmu. „Kukułka w ciemnym lesie” – jak czytamy – to opowieść o dziecku boleśnie skonfrontowanym z rzeczywistością wojny”.

„Droga małej Emilki przez złowrogi las śmierci i cierpienia rozpoczyna się w chwili, gdy hitlerowcy zabijają jej ojca, a matkę wywożą w nieznanym kierunku. Następnie dziewczynka trafia do Łodzi. Tu, w Głównym Urzędzie Badania Ras i ds. Przesiedleń dziękuje Opatrzności, że dała jej jasne włosy i błękitne oczy. Zakwalifikowana jako typ nordycki unika brutalnego traktowania, któremu poddawane są inne dzieci. Zamiast bólu fizycznego czeka ją jednak inny – związany z niszczeniem rodzinnej i narodowej tożsamości. Emilka przechodzi proces germanizacji w paramilitarnym zakładzie wychowawczym”.

„Następnie trafia do rodziny komendanta obozu pracy. Tu ma być ostatecznie przygotowana do funkcji wzorowej niemieckiej dziewczyny, mającej w przyszłości rodzić III Rzeszy nieustraszonych niemieckich żołnierzy. Jego żona, Frida, przykuta do wózka inwalidzkiego, znęca się nad dziewczynką. Ostra interwencja Kukucka przerywa te praktyki. Kukuck ma nadzieję, że zdobywa miłość dziecka . . . Gdy wojska niemieckie zaczynają się wycofywać, Kukuck zostawia żonę. Zabiera Emilkę i w cywilnym ubraniu, z cudzymi dokumentami, ucieka. Jako były więzień otrzymuje zezwolenie na pobyt w strefie angielskiej. Rozpoznany ginie z rąk goniącego go tłumu. Emilka odnajduje matkę w praskim mieszkaniu”.

„Twórcy filmu – pisano – sugestywnie pokazali cierpienie dziecka sukcesywnie odrywanego nie tylko od własnych korzeni, ale i od dzieciństwa. Na duszy naiwnej i niewinnej Emilki wojna odciska mroczne piętno. Uczy ją nie tylko hartu ducha i wprawy w znoszeniu cierpień. Zapoznaje także z elementarzem obłudy. Wszczepia toksyny zimnej, wykalkulowanej nienawiści. Wyposaża w cyniczną świadomość, że bez tych cech przetrwanie i końcowe zwycięstwo jest niemożliwe”.

W filmie pojawia się sparaliżowana, siedząca na wózku inwalidzkim żona zarządcy w hitlerowskim obozie koncentracyjnym – przeczytaj na ten temat w książce Wojciecha Otto, „Obrazy niepełnosprawności w polskich filmach”, Poznań 2012, s. 63.

Zdjęcia: Jiri Samal. Scenografia: Bohumil Pokorny, Jerzy Śnieżawski. Muzyka: Ivan Kurz. Montaż: Josef Valusiak. Produkcja: Zespół Filmowy Profil, Studio Filmowe Barrandov: IV Grupa Dramaturgiczno-Produkcyjna.

Obsada aktorska: Miroslava Souckova (jako Emilka Fejfarova), Oleg Tabakow (Otto Kukuck, komendant obozu Stutthof), Alicja Jachiewicz (Frida Kukuck, żona komendanta), Vilem Besser (nauczyciel), Mila Myslikova (frau Kramer, dyrektorka „domu dziecka”) i inni.

Pierwowzór: powieść Eduard Pergner „Dzieci z tabliczką”.

Zobacz: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=121522

Zobacz film on-line: https://www.cda.pl/video/20547539/vfilm

I.G.