Komedia… a może jednak nie?

23 stycznia 2018

Rok 1984

 

„Sprawa się rypła” film fabularny z 1984 roku w reżyserii Janusza Kidawy

W 1984 roku Janusz Kidawa zrealizował film fabularny zatytułowany „Sprawa się rypła” (premiera: 1985. 08. 19). Jest to film obyczajowy, którego akcja rozpoczyna się od uroczystości obchodów setnych urodzin babci Plackowej, transmitowanej przez telewizję.

Zarys fabuły przedstawia się następująco: „Z czerwonego fotela uśmiecha się staruszka kurczowo przytrzymywana za ręce. Przemawia I sekretarz organizacji partyjnej i inni wysoko postawieni urzędnicy z województwa…”

W kojonej odsłonie widzimy, jak „pustą, asfaltową szosą posuwa się czteroosobowy kondukt pogrzebowy. Na drabiniastym wozie trumna babci Plackowej odprowadzanej na cmentarz przez skromną liczebnie rodzinę”. (…)

„Wkrótce po pogrzebie babci, Placków odwiedza urzędniczka z gminy z prezentami dla stuletniej jubilatki. Perspektywa otrzymania zegarka i dwóch tysięcy złotych bierze górę nad uczciwością – Placek tłumaczy nieobecność babci wyjściem do kościoła i kwituje za nią odbiór prezentów. Ale kilka dni później Józek wpada do domu z okrzykiem „sprawa się ryła”. Naczelnik gminy przesyła Plackowi tekst wywiadu, którego babcia ma udzielić mającym odwiedzić ją wkrótce dziennikarzom. Od katastrofy ratuje Placków stary Jontek, który przebrany za babkę pozuje reporterowi udając głuchotę”.

W końcowej części filmu mistyfikacja wyszła na jaw. „Władza grozi i wygląda na to, że za wszystko odpowie naczelnik gminy. Ale o wyznaczonej godzinie rozpoczyna się transmisja. Przed kamerami odświętne uśmiechy, porządek. Tylko wnikliwe oko potrafi dostrzec, że babcia przykuta jest do fotela kajdankami i mocno przytrzymywana przez Józka”.

 

Wojciech Otto zauważył, że w filmie „Sprawa się rypła” pojawia się postać karła Józka (w tej roli Roch Sygitowicz). Przed nim „reżyser postawił jedno zadanie: swoim prowokacyjnym i nieobliczalnym zachowaniem ma wzbudzić śmiech. Niestety, niewybredne żarty w postaci podglądania tańczącej nago sąsiadki czy strzelanie z procy do okien pobliskich domostw wzbudza raczej niesmak i politowanie niż tworzyły satysfakcjonującą rozrywkę na poziomie” (Wojciech Otto, „Drwina i upokorzenie”, [w:] Wojciech Otto, „Obrazy niepełnosprawności w polskim filmie”, Poznań 2012, s. 45).

Scenariusz: Janusz Kidawa. Zdjęcia: Henryk Janas. Scenografia: Wojciech Majda. Montaż: Agnieszka Bojanowska. Produkcja: Zespół Filmowy Iluzjon.

Obsada aktorska: Franciszek Pieczka (jako Ludwik Placek), Anna Miesiączek (Plackowa), Roch Sygitowicz (Józek, syn Placka), Wawrzyn Pytlarz (Jontek), Justyna Pilarz (Helka) i inni.

Pierwowzór: dramat Ryszarda Latko „Tato, tato, sprawa się rypła”.

Zobacz: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?film=121186

Zobacz film on-line: https://www.youtube.com/watch?v=X8weDemIUYw

I.G.